SIEĆ REGIONALNYCH OŚRODKÓW DEBATY MIĘDZYNARODOWEJ





WIELCY POLACY Józef Konrad - Korzeniowski RODM Warszawa przedstawia

Józef Teodor Konrad Korzeniowski, znany później czytelnikom jako Joseph Conrad, urodził się 3 grudnia 1857 roku w Berdyczowie, zmarł 3 sierpnia 1924 roku w Oswalds pod Canterbury.

Był synem Ewy z Bobrowskich i Apollona Korzeniowskiego, poety, tłumacza i działacza niepodległościowego. Joseph Conrad, klasyk prozy angielskiej, a zarazem człowiek wielu kultur europejskich - nie tylko polskiej, francuskiej i angielskiej - dziś jest uważany za jednego z największych pisarzy przełomu XIX i XX wieku. Wielka postać światowej literatury, autorytet moralny, świetny obserwator. Jego prozę wykorzystywano wielokrotnie w światowym i polskim kinie, doceniając jego bystrą i wnikliwą obserwację ludzkiej osobowości.  Syn powstańca styczniowego, przebywał wraz z rodzicami na zesłaniu w Rosji. Po śmierci rodziców zaopiekował się nim wuj Tadeusz Bobrowski. 1874 przerwał naukę w gimnazjum i wyjechał na Zachód. 1878 zaciągnął się jako marynarz na statek angielski, robiąc karierę aż do stopnia kapitana, pływając m.in. do Australii, Archipelagu Malajskiego, Afryki (Kongo). 1894 porzucił zawód marynarza, poświęcając się pisarstwu. Jego twórczość została uznana za klasykę literatury światowej XX w. Wykorzystał w niej swoją bogatą biografię, kładąc nacisk na ideały honoru, wierności, obowiązku i odwagi w walce ze ślepym, często okrutnym przeznaczeniem.

Twórczość J. Conrada jest w znacznej mierze na osobistych doświadczeniach, związanych z latami jego pobytu na morzu. Wartość i siła oddziaływania jego pisarstwa polega na podjęciu problematyki etycznej, ujętej w kategorie obowiązku, honoru i wierności.

Jak sam mówił:  „[...]ani narodowości, ani nazwiska naszego wspólnego nie zaparłem się [...] Jest jasno wiadomym, że Polakiem jestem i że Józef Konrad są dwa chrzestne imiona, z których drugie używam jako nazwisko, by mi mojego cudzoziemskie usta nie wykrzywiały ― czego znieść nie mogę. Nie zdaje mi się, bym krajowi był niewierny dlatego, że Anglikom dowiodłem, że szlachcic z Ukrainy może być tak dobrym marynarzem jak i oni i mieć coś do powiedzenia im w ich własnym języku. Uznanie, takie, jakie sobie zdobyłem, właśnie z tego punktu widzenia oceniam i cichym hołdem składam, gdzie należy".

 Po roku 1920 kontakty Conrada z pisarzami i czytelnikami polskimi stały się bliższe. Korespondował z kilkoma literatami i swoimi tłumaczami, a w roku 1921 sam przełożył na angielski komedię Brunona Winawera „Księga Hioba”. Stefan Żeromski  napisał entuzjastyczny wstęp do zbiorowego wydania pism Conrada, określając go jako „Autora-Rodaka”. Conrad zareagował na to listem, w którym napisał „wyznaję, że nie mam wyrazów, by opisać Panu maje głębokie wzruszenie przed tym zaszczytnym świadectwem od Ojczyzny przemawiającej głosem Kochanego Pana ― największego Mistrza Jej literatury!”

W latach dwudziestych i trzydziestych Conrad wywierał znaczny wpływ na literaturę polską, był pisarzem czytanymi i dyskutowanym zarówno przez kręgi intelektualne, jak i szeroką publiczność, wśród której szczególną popularność zdobyły jego książki o tematyce morskiej. Szczyt swojego znaczenia osiągnął w najczarniejszym okresie nowoczesnej historii Polski, podczas II wojny światowej, w kraju ponownie napadniętym przez niemieckich i sowieckich sąsiadów. Szczególnie jako autor „Lorda Jima” stał się wówczas jednym z głównych autorytetów moralnych dla młodych ludzi.

 Pamięć o Korzeniowskim kultywowana jest również na Ukrainie - Berdyczowie funkcjonuje Muzeum Josepha Conrada-Korzeniowskiego. Inicjatorem jego powstania w jednym z budynków klasztoru OO Karmelitów Bosych w Berdyczowie jest prof. Zdzisław Najder i Polskie Towarzystwo Conradowskie wspierane przez podobne towarzystwa brytyjskie i francuskie, w Kijowie zaś Instytut Polski  przyznaje  Nagrodę Literacką imienia Józefa Konrada Korzeniowskiego.

Oprac. Pavlo Rybalko, wolonatriusz RODM