SIEĆ REGIONALNYCH OŚRODKÓW DEBATY MIĘDZYNARODOWEJ





WIELCY POLACY Tadeusz Kościuszko RODM Warszawa przedstawia

Tadeusz Kościuszko (pełne imię Andrzej Tadeusz Bonawentura Kościuszko)- generał polski i amerykański który brał udział w polskich narodowowyzwoleńczych powstaniach oraz w amerykańskiej wojnie o niepodległość. Zajmuje szczególne miejsce w panteonie narodowych bohaterów- Jest symbolem niezłomnego bojownika w walkach o niepodległość, symbolem wolności i wzorem patrioty nie tylko dla obywateli Rzeczypospolitej Polskiej

Thomas Jefferson trzeci prezydent Stanów Zjednoczonych nazwał go „najczystszym synem wolności jakiego poznałem (...) i to wolności dla wszystkich, a nie tylko dla nielicznych i bogatych, a Jules Michelet wybitny francuski historyk, pisarz i filozof  pisał o nim że jest „ostatnim rycerzem, ale pierwszym Polakiem z nowoczesnym zrozumieniem braterstwa i równości”

Na jego cześć zostały wybudowane Kopce Kościuszki w Krakowie, Olkuszu, Połańcu, Tarnogordzie, we wsiach Racławice Kiernozia, Uchańce, Janowiczkah,  Osiedle Kościuszki w Jaworznie, Skwer Kościuszki w Gdyni  Skwer im. Tadeusza Kościuszki w Siedlcach Rynek Kościuszki w Białymstoku, pomniki Tadeusza Kościuszki w Warszawie, Krakowie, Poznaniu, Łodzi, Rzeszowie, Przemyślu, Szydłowcu, Tomaszowie Mazowieckim, Radzyminie, Przedborzu, Gliwicach, Berezowicy Małej. Jego imię noszą oddziały wojskowe na jego cześć zostały nazwane licznie szkoły i ulice.

W Stanach Zjednoczonych jego imieniem nazwano miasto w stanie Missisipi , wioskę w Teksasie, wyspę w Archipelagu Aleksandra w południowo-wschodniej Alasce oraz hrabstwo w Indianie, którego stolicą jest miasto Warsaw. Bohater  posiada także swój most w Nowym Jorku, Park w Chicago, ulice na Brooklynie, w Cleveland, Pittsburgu i Los Angeles. Kościuszko posiada w USA liczne pomniki, m.in. w Bostonie, Chicago, Detroit, Milwaukee, Waszyngtonie i West Point. W domu, w którym mieszkał w Filadelfii, znajduje się muzeum - Thaddeus Kosciuszko National Memorial także na jego cześć został nazwany najwyższy szczyt w Australii- Góra Kościuszki  która znajduje się w Parku Narodowym Kościuszki.

Przysięga Tadeusza Kościuszki na rynku krakowskim 24 marca 1794 r. (reprodukcja obrazu Wojciecha Kossaka)

Dodatkowo zgodnie z Uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 czerwca 2016 r, rok 2017 został ustanowiony jako Rok Tadeusza Kościuszki

Tadeusz Kościuszko urodził się w Mereczowszczyźnie na Polesiu jako czwarte dziecko miecznika brzeskiego Ludwika Tadeusza pułkownika regimentu buławy polnej litewskiej i Tekli Kościuszko z domu Ratomskich. Siedziba rodu mieściła się w Siechnowiczach.

 W 1755 roku rozpoczął naukę w Kolegium Pijarów w Lubieszowie. 18 grudnia 1765 roku wstąpił do Korpusu Kadetów Szkoły Rycerskiej, gdzie wyróżniał się spośród innych. Studiował tam historie Polski i historię powszechną, filozofię, łacinę, język polski, francuski i niemiecki oraz prawo, ekonomię, arytmetykę, geometrię i miernictwo.  Pobierał specjalny kurs inżynierski dla wyróżniających się słuchaczy. Pozostał w Szkole Rycerskiej jako instruktor podbrygadier w stopniu chorążego. Szkołę ukończył w stopniu kapitana.

W 1769 r. Kościuszko wyjechał do Paryża, gdzie studiował w Akademii Malarstwa i Rzeźby.  Dodatkowo pogłębiał tam wiedzę wojenną w Akademii Wojskowej szwoleżerów gwardii królewskiej w Wersalu.


Kościuszko na koniu. Szkic wspólny z Janem Styką do panoramy "Racławice". 1893. Olej na płótnie.

W 1775 roku wyjechał do Ameryki, by wziąć udział w walce o niepodległość Stanów Zjednoczonych. Jako inżynier wojskowy fortyfikował, West Point w Filadelfii  i obozy amerykańskiej armii północnej. W październiku 1775 roku został mianowany przez Kongres pułkownikiem. W walkach szczególnie odznaczył się przy oblężeniu Saratogi (1777), w 1783r. mianowany został generałem brygady.

W 1784 r. Kościuszko powrócił do kraju, gdzie zaangażował się w działalność polityczną. Otrzymał nominację na generała majora wojsk koronnych. Odznaczył się w walce z oddziałami rosyjskimi, w bitwach pod Zieleńcami (18 czerwca), Włodzimierzem (7 lipca) i pod Dubienką (18 lipca 1792).

Po walkach na linii Bugu, w których odparto około trzykrotnie silniejsze wojska rosyjskie, ukształtowała się opinia o wysokich umiejętnościach dowódczych Kościuszki, czego wyrazem była nominacja na generała lejtnanta, podpisana 1 sierpnia 1792.  

W 1792 Kościuszko odznaczony został Orderem Virtuti Militari i orderem  Orła Białego

Po przyłączeniu się króla Stanisława Augusta Poniatowskiego do konfederacji targowickiej, Kościuszko podobnie jak wielu działaczy politycznych, wyjechał z kraju. Najpierw do Lipska, później do Paryża. Kiedy w 1793 r. ogłoszono drugi rozbiór Polski, Kościuszko przyjechał do Drezna, gdzie zaczął opracowywać koncepcję powstania narodowego.

Po powrocie do Polski wywołał w 1794 w Krakowie powstanie zwane kościuszkowskim, ogłosił insurekcję i objął władzę dyktatorską jako Najwyższy Naczelnik Siły Zbrojnej Narodowej.


 Zgodnie z ,,Aktem  powstania obywatelów mieszkańców województwa krakowskiego" z dnia 24 marca 1794 celem insurekcji było ,,Uwolnienie Polski od obcego żołnierza, przywrócenie i zabezpieczenie całości jej granic, wytępienie wszelkiej przemocy i uzurpacji tak obcej, jak i domowej, ugruntowanie wolności narodowej i niepodległości Rzeczypospolitej, ten jest cel święty powstania ..,,.

Rozbił wojska gen. Tomasowa pod Racławicami, jednak po przegranej bitwie pod Maciejowicami został uwięziony w Petersburgu. Ostatnie lata spędził w Szwajcarii. Zmarł w Solurze 15 października 1817.

W walce o wolność uciskanych narodów i sprawiedliwość społeczną serce polskiego Bohatera nie znało za życia spoczynku. Ten tułacz-wędrowiec za sprawę Kraju i człowieka swe wzniosłe idee bronił i szermował w Polsce, w Ameryce, we Francji, w Szwajcarii... Gdy umarł, daleko od swoich w szwajcarskiej Solurze (15 października 1817 r.), ciało jego, - „rozczłonkowane” na trzy części (jak jego nieszczęsna Ojczyzna), - przyjęła na wieki ziemia ojczysta (ciało od wiosny 1818 r. spoczęło w Krakowie; serce od 1927 r. - w Warszawie) i ziemia szwajcarska (w podsolurskim Zuchwilu złożono wnętrzności wyjęte z zabalsamowanych zwłok Kościuszki) [1].

Oprac. Pavlo Rybalko, wolonatriusz RODM


[1]  J. A. Konopka Serce Tadeusza Kościuszki "Nasza Gazetka" 1/2004